Zespół Cockayne'a

Wydawać by się mogło, że lato jest najprzyjemniejszą porą roku dla każdego z nas. Wakacje, urlop, słońce, plaża, morze... Niestety nie wszyscy możemy w pełni cieszyć się gorącymi promieniami słońca, a szczególnie dotyczy to osób z nadwrażliwością na światło słoneczne. W grupę tą wpisują się m.in. dzieci z zespołem Cockayne'a - rzadko występującą chorobą genetyczną, która charakteryzuje się "kachektyczną karłowatością", postępującą neurodegeneracją, utratą wzroku i słuchu, cechami progerii oraz ekstremalną nadwrażliwością na słońce.

W zależności od typu zespołu, pierwsze objawy obserwowane są w okresie prenatalnym lub we wczesnym dzieciństwie. Stan malucha pogarsza się z wiekiem. Na chwilę obecną nie ma leczenia przyczynowego zespołu, a postępowanie jest paliatywne i wspierające. Zaleca się również unikanie ekspozycji na światło słoneczne oraz ochronę przed nim.

Już we wstępie należy wspomnieć, że u dzieci z zespołem Cockayne'a obserwuje się ciężką niepożądaną reakcję na metronidazol, która prowadzi do ostrej niewydolności wątroby. Bardzo łatwo też doprowadzić u nich do hiperwolemii, dlatego zaleca się podawanie o połowę mniej płynów w przeliczeniu na masę ciała oraz przetaczanie płynów w niskim przepływie, pod stałą obserwacją personelu medycznego.

Synonimy:

ang. Cockayne syndrome, CS - zespół Cockayne’a,
ang. Deafness-Dwarfism-Retinal Atrophy - głuchota-karłowatość-atrofia siatkówki,
ang. Dwarfism with Renal Atrophy and Deafness - karłowatość z atrofią siatkowki i głuchotą,
ang. Neill-Dingwall Syndrome - zespół Neill-Dingwall,
ang. Progeroid Nanism - nanizm progeryjny.

Numery w klasyfikacjach

OMIM: 133540 214150 216400 216411 278780 610756 610758 616570
ORPHA: 191
ICD-10: Q87.1

Rozpowszechnienie:

Roczna zapadalność w krajach europejskich została oszacowana na 1 : 200 000 [1]

Uważa się, że rzeczywista częstość występowania zespołu Cockayne’a może być niedoszacowana, co wynika z trudności diagnostycznych oraz zmienności fenotypowej choroby.

Przyczyny i dziedziczenie

Zespół Cockayne’a należy do grupy zaburzeń genetycznych związanych z NER (ang. nucleotide excision repair, czyli naprawa DNA przez wycinanie nukleotydu), podobnie jak trichotiodystrofia oraz xeroderma pigmentosum - skóra pergaminowa. Komórki pacjentów z zespołem Cockayne’a wykazują specyficzny defekt w naprawie sprzężonej z transkrypcją (TCR, ang. Transcription-coupled repair) - podscieżki NER zaangażowanej w usuwanie uszkodzeń materiału genetycznego przez promienie ultrafioletowe, w aktywnie transkrybowanych ("przepisywanych") genach. Objawy niedotyczące skóry zostały również wyjaśnione dodatkowymi zaburzeniami transkrypcji lub naprawie oksydacyjnej [1].

WARTO PRZECZYTAĆ: Geny niczym mechanicy – i co, jeśli nie działają - artykuł Bartosza Nowaka w Genetyka.bio na temat naprawy DNA!

Przyczyną genetyczną zespołu Cockayne'a (niezależnie od typu zespołu) są mutacje genów: ERCC6 (CSB; 10q11) and ERCC8 (CSA; 5q12.1). Wśród pacjentów z zespołem Cockayne'a, 80% posiada wariant chorobotwórczy genu ERCC6. Geny ERCC6 i ERCC8 zawierają instrukcje dla prawidłowego wytwarzania białek zaangażowanych w naprawę uszkodzonego DNA.

Materiał genetyczny może zostać uszkodzony przez działanie różnorodnych czynników, jak np. promieniowanie ultrafioletowe bądź rentgenowskie, niektóre leki, toksyny, czy wolne rodniki tlenowe. U osób z zespołem Cockayne'a naprawa DNA przebiega nieprawidłowo, podczas gdy u zdrowych osób, komórki są w stanie "zreperować" uszkodzenie, zanim spowoduje ono problemy zdrowotne.

Uszkodzenie DNA ulega powiększaniu, co wiedzie zaburzeń w funkcjonowaniu komórek, a następnie ich śmierci. Opisywana wadliwa naprawa materiału genetycznego leży u podstaw nadwrażliwości na światło i prawdopodobnie innych cech zespołu. Jednakże jeszcze nie odkryto w jaki sposób mutacje genów ERCC6 i ERCC8 powodują różnorodne cechy CS [2].

Mutacje powodujące zespół Cockayne'a dziedziczone są w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, że obie kopie genu w każdej komórce są zmutowane. Rodzice chorego dziecka są bezobjawowymi nosicielami mutacji, czyli przekazują mu po jednej uszkodzonej kopii.

Odziedziczenie zdrowej kopii lub uszkodzonej to zjawisko losowe – może nastąpić, ale nie musi. Istnieje 25% ryzyko przekazania wadliwego genu dziecku, jeżeli oboje rodziców posiada zmutowany gen. Co istotne, wylicza się 50% prawdopodobieństwo, że dziecko otrzyma od któregoś z rodziców jedną kopię zmienionego genu, a wtedy będzie nosicielem wady, ale bez objawów choroby (mutacje może jednak przekazać dalej swojemu potomstwu). Dziecko może też odziedziczyć obie prawidłowe kopie genu od każdego z rodzica, czyli będzie zdrowe i nie będzie nosicielem mutacji – na co jest 25% szans. Trzeba wiedzieć, że opisywane ryzyko i szanse występują w każdej z ciąż, niezależnie od płci dziecka.

Ważne:

W ostatnich latach zwrócono uwagę, że patomechanizm zespołu Cockayne’a nie ogranicza się wyłącznie do zaburzeń naprawy DNA. Coraz więcej badań wskazuje na istotną rolę dysfunkcji mitochondriów, stresu oksydacyjnego oraz zaburzeń metabolizmu komórkowego. Uważa się, że kumulacja uszkodzeń DNA i jednoczesne zaburzenia energetyczne komórek przyczyniają się do przyspieszonego starzenia oraz neurodegeneracji obserwowanej w tej chorobie.

Objawy zespołu Cockayne'a

Ciężkość objawów zespołu Cockayne'a oraz początek ich wystąpienia jest zmienny. Do głównych objawów zespołu zalicza się niedobór wzrostu, powolne wzrastanie, zaburzenia rozwojowe, niepełnosprawność intelektualną, ataksję móżdżkową, spastyczność, obwodową neuropatię demielinizacyjną, a także problemy oczne: retinopatię barwnikową, zaćmę oraz głuchotę czuciowo-nerwową, próchnicę, nadwrażliwość na słońce i lipoatrofię prowadzącą do wystąpienia oznak przedwczesnego starzenia się skóry [1].

Ponadto zaobserwowano również cechy dysmorficzne twarzy (Karikkineth, Scheibye-Knudsen et all, 2017):

małogłowie,
duże uszy,
cienki nos,
enoftalmię (zapadnięta w oczodole gałka oczna),
cienkie i suche włosy,
progeryjny (starczy) wygląd (nieproporcjonalnie mała dolna część twarzy, niedorozwój żuchwy, "ptasi" czubek nosa, wyłupiaste oczy, duża mózgoczaszka, wyraźny zarys żył skóry głowy, ).

Typy zespołu Cockayne'a:

Zespół Cockayne'a typu I - typ A

Klasyczny zespół Cockayne'a lub umiarkowany CS:

mutacja genu ERCC8,
początkowe objawy w pierwszym roku życia,
prawidłowy rozwój prenatalny, opóźnienie wzrastania w pierwszych dwóch latach życia [3],
z upływem czasu dochodzi do pełnej manifestacji zespołu,
opóźniony rozwój nerwowy oraz postępująca neurodegeneracja,
wzrost, masa ciała oraz obwód główki dużo poniżej 5 percentyla, "karłowatość kachektyczna",
kolana w charakterystycznym ułożeniu nóg jeźdźca konnego,
nieproporcjonalnie długie kończyny z dużymi rękami i stopami,
nadwrażliwość na słońce (dotkliwe oparzenia z pęcherzami surowiczymi nawet po kilkuminutowej ekspozycji),
cienkie, suche włosy oraz progeryjne rysy [4],
postępujące pogorszenie wzroku, słuchu oraz funkcji ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do niepełnosprawności,
dzieci umierają około 1.-2. dekady życia [3].

Zespół Cockayne typu II - typ B

CS o wczesnym początku i cięższych objawach:

mutacja genu ERCC6,
niedobór wzrostu przy urodzeniu,
zaburzenia rozwoju neurologicznego,
neurodegeneracja [5],
mikrocefalia, zaćma wrodzona i inne wady oczu np. degeneracja siatkówki,
pourodzeniowa skolioza i kifoza kręgosłupa,
przykurcze stawowe,
nadwrażliwość na słońce bez zwiększonego ryzyka raka skóry,
dzieci mogą przeżyć do 5. r.ż. [3]
Zespół mózgowo-oczno-twarzowo-szkieltowy (ang. cerebrooculofacioskeletal (COFS) syndrome) jest traktowany jako najcięższa, śmiertelna postać zespołu Cockayne'a typu II. Pierwsze objawy są obserwowane już w okresie prenatalnym i obejmują wewnątrzmaciczny niedobór wzrostu oraz artogrypozę i mikroftalmię (nieprawidłowo małe oczy) [3].

Zespół Cockayne typu III - typ

CS o późnym początku i łagodniejszych objawach:

pierwsze objawy są obserwowane po 2. roku życia,
rodzaj objawów podobny do typu I, ale o łagodniejszym nasileniu,
powolna progresja zaburzeń,
osoby dożywają wieku dorosłego, około 4-5 dekady życia [6][7].

Diagnostyka zespołu Cockayne'a

Diagnoza zespołu Cockayne'a stawiana jest na podstawie objawów fizykalnych oraz potwierdzeniu występowania wariantu patogennego genów ERCC6 lub ERCC8 [3]. Obecnie diagnostyka genetyczna coraz częściej opiera się na technikach sekwencjonowania nowej generacji (NGS), takich jak panele chorób rzadkich czy sekwencjonowanie całego egzomu (WES). Pozwala to na szybsze rozpoznanie, szczególnie w przypadkach o nietypowym przebiegu klinicznym. Może być wykonany test naprawy DNA w hodowli fibroblastów, pozwalający na wykrycie specyficznego defektu TCR.

W badaniach obrazowych głowy stwierdza się rozlaną hipomielinizację istoty białej mózgu, zwapnienia w skorupie i atrofię robaka [1]. Rozpoznanie mogą ułatwić kryteria diagnostyczne:

Kryteria duże

Zaburzenia wzrastania postnatalnego (wzrost i masa ciała <5 centyla do 2 roku życia)
Postępująca małogłowie i dysfunkcja neurologiczna objawiająca się wczesnym opóźnieniem rozwojowym u większości osób, po czym ujawnia się postępujące pogorszenie stanu behawioralnego i intelektualnego u wszystkich osób; w MRI mózgu demielinizacja istoty białej i atrofia móżdżku, a u niektórych zwapnienia wewnątrzczaszkowe (głównie zlokalizowane w zwojach podstawy mózgu).

Kryteria małe

Skóra nadwrażliwa na światło słoneczne
Obwodowa neuropatia demielinizacyjna rozpoznawana na podstawie testów przewodnictwa nerwowego
Retinopatia barwnikowa i / lub zaćma
Niedosłuch czuciowo-nerwowy
Anomalie zębów, w tym próchnica zębów, hipoplazja szkliwa oraz anomalie liczby, wielkości i kształtu zębów„kachektyczna karłowatość” z zapadniętymi oczami.

Kiedy podejrzewać zespół Cockayne'a?

CS typu I (klasyczny):

U starszego dziecka, gdy obecne są oba główne kryteria i trzy mniejsze;
U niemowlęcia lub małego dziecka, gdy oba główne kryteria są obecne, zwłaszcza jeśli występuje zwiększona nadwrażliwość skórna na słońce.

CS typu II (ciężki):

U niemowląt z niedoborem wzrostu przy urodzeniu i niewielkim przybieraniem na długości ciała, masie ciała lub obwodzie głowy po urodzeniu;
Kiedy rozwój neurologiczny postnatalny jest niewielki lub nie ma go wcale;
W przypadku wrodzonej zaćmy.

CS typu III (łagodny):

U dzieci i młodzieży niskiego wzrostu, łagodnych zaburzeń neurologicznych i postępującej ataksji;
Zwłaszcza, ale nie wyłącznie, gdy występuje nadwrażliwość skóry na światło słoneczne.
Zespół COFS podejrzewa się, gdy występuje prenatalne zahamowanie wzrostu i małogłowie, połączone z artrogrypozą i zaćmą wrodzoną, a także innymi wadami strukturalnymi oka (mikroftalmia - małoocze, mikrokornia - mała rogówka, hipoplazja (niedorozwój) tęczówki).

Diagnostyka różnicowa:

W diagnostyce różnicowej należy wziąć pod uwagę:

Xeroderma Pigmentosum,
choroby mitochondrialne,
wrodzoną chorobę Pelizaeusa-Merzbachera,
zespół Cornelii de Lange,
zespół Dubowitza,
zespół Hallermana-Streiffa,
zespół Rubinsteina-Taybiego,
zespół Silvera-Russella,
zespół Seckela,
zespół Wiedemanna-Rautenstraucha,
wrodzona różyczka,
wrodzona toksoplazmoza,
zaburzenia metabolizmu wapnia i fosforanów,
zespół Blooma,
progeria Hutchinsona-Gilforda, z
espół Wernera,
zespół Rothmunda-Thompsona [3].

Warto wiedzieć:

Coraz większe znaczenie ma również diagnostyka różnicowa z innymi zaburzeniami naprawy DNA, zwłaszcza z Xeroderma pigmentosum, z którym zespół Cockayne’a może współwystępować (tzw. XP/CS complex).

O tych zespołach już przeczytasz na blogu:

Zespół Cornelii de Lange

Zespół Seckela

Zespół Rubinsteina-Taybiego

Progeria Hutchinsona-Gilforda

Zespół Blooma

Możliwości leczenia zespołu Cockayne'a

Na chwilę obecną nie odkryto jeszcze leczenia przyczynowego zespołu, co sprawia, że jedynym postępowaniem medycznym jest opieka paliatywna oraz leczenie objawowe.

Dziecko z zespołem Cockayne'a będzie potrzebowało stałej, troskliwej opieki drugiej osoby, gdyż nie będzie w stanie samodzielnie funkcjonować. Oprócz tego wymaga konsultacji genetycznej, neurologicznej, okulistycznej, dermatologicznej, ortopedycznej, stomatologicznej, psychologiczno-pedagogicznej i innych w zależności od potrzeb. Ponadto zalecana jest opieka doświadczonego pediatry i lekarza medycyny paliatywnej. Bliscy pacjenta powinni zostać objęci opieką psychologiczną.

Przykładową metodą leczenia objawowego jest wykonanie gastrostomii odżywczej, jeśli u dziecka występują zaburzenia połykania i trudności w karmieniu, czy też wdrożenie leków rozluźniających mięśnie w przypadku spastyczności. Ponadto wdrażana jest fizjoterapia zabiegająca przykurczom, leczenie zaćmy, niedosłuchu, refluksu żołądkowo-jelitowego, próchnicy, zaburzeń nerkowych, wątrobowych oraz nadciśnienia tętniczego [3].

Bardzo ważna jest także ochrona przeciwsłoneczna poprzez minimalizowanie ekspozycji na światło słoneczne, nakładanie na skórę kremów z wysokim filtrem ochronnym oraz noszenie okularów przeciwsłonecznych [3].

Co pół roku zaleca się kontrolę sposobu żywienia, ocenę stanu neurologicznego i okulistycznego. Co rok, powinny być przeprowadzone badania w celu wczesnego wykrywania powikłań, takich jak postępująca utrata słuchu, niewydolność nerek i wątroby i nadciśnienie tętnicze.

Coraz więcej doniesień klinicznych potwierdza, że hepatotoksyczność po metronidazolu u pacjentów z zespołem Cockayne’a może mieć przebieg piorunujący, dlatego lek ten jest bezwzględnie przeciwwskazany w tej grupie chorych. Zalecenie to zostało w ostatnich latach szerzej rozpowszechnione w praktyce klinicznej.

W przypadku podawania leków opioidowych i uspokajających należy zachować ostrożność. Ponadto nie zaleca się stosowania hormonu wzrostu w tej grupie chorych [3].

Choć nadal nie istnieje leczenie przyczynowe zespołu Cockayne’a, w ostatnich latach prowadzone są badania nad potencjalnymi terapiami ukierunkowanymi na mechanizmy choroby. Obejmują one m.in.:

modulację stresu oksydacyjnego,
wpływ na funkcjonowanie mitochondriów,
terapie eksperymentalne związane z naprawą DNA.

Na chwilę obecną są to jednak działania na etapie badań przedklinicznych lub wczesnych faz badań klinicznych i nie stanowią standardu leczenia.

Postęp w opiece wielospecjalistycznej sprawia, że u części pacjentów — szczególnie z łagodniejszymi postaciami choroby — obserwuje się wydłużenie przeżycia oraz poprawę jakości życia. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie oraz wdrożenie kompleksowej opieki obejmującej m.in. neurologię, dietetykę, rehabilitację i wsparcie psychologiczne.

Take-home message

Zespół Cockayne’a to ciężka, postępująca choroba naprawy DNA
Kluczowe objawy: neurodegeneracja + nadwrażliwość na UV + zahamowanie wzrostu
Brak leczenia przyczynowego — terapia objawowa
Metronidazol może być śmiertelnie niebezpieczny
Wczesna diagnoza poprawia jakość opieki

Lipiec jest Miesiącem Zespołu Cockayne'a i Trichotiodystrofii. 31 lipca obchodzimy Dzień Zespołu Cockayne'a i Trichotiodystrofii >> link

Wsparcie dla Rodzin można uzyskać w Share and Care - Cockayne Syndrome Network >> http://cockaynesyndrome.org/

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zespół Cockayne’a

Co to jest zespół Cockayne’a?

Zespół Cockayne’a to rzadka, genetyczna choroba związana z zaburzeniami naprawy DNA, prowadząca do przedwczesnego starzenia organizmu, postępującej neurodegeneracji oraz nadwrażliwości na promieniowanie UV.

Jakie są pierwsze objawy zespołu Cockayne’a?

Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się we wczesnym dzieciństwie i obejmują zahamowanie wzrostu, opóźnienie rozwoju, nadwrażliwość na światło słoneczne oraz stopniowe pogorszenie funkcji neurologicznych.

Czy zespół Cockayne’a jest chorobą dziedziczną?

Tak, choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, że dziecko musi odziedziczyć wadliwy gen od obojga rodziców.

Jak często występuje zespół Cockayne’a?

Szacuje się, że choroba występuje u około 1 na 200 000 osób, choć rzeczywista częstość może być wyższa z powodu niedodiagnozowania.

Czy zespół Cockayne’a można wyleczyć?

Nie, obecnie nie istnieje leczenie przyczynowe. Terapia ma charakter objawowy i polega na łagodzeniu dolegliwości oraz poprawie jakości życia pacjenta.

Jak długo żyją osoby z zespołem Cockayne’a?

Długość życia zależy od typu choroby — w ciężkich postaciach dzieci dożywają kilku lat, natomiast w łagodniejszych możliwe jest osiągnięcie wieku dorosłego.

Dlaczego osoby z zespołem Cockayne’a nie mogą przebywać na słońcu?

Z powodu zaburzeń naprawy DNA komórki nie są w stanie naprawiać uszkodzeń wywołanych przez promieniowanie UV, co prowadzi do uszkodzeń skóry i nasilenia objawów choroby.

Zespół Cockayne'a a słońce - czyli Ania na spacerze

Czy zespół Cockayne’a zwiększa ryzyko nowotworów skóry?

W przeciwieństwie do niektórych innych chorób naprawy DNA (np. Xeroderma pigmentosum), ryzyko nowotworów skóry nie jest istotnie zwiększone.

Jak diagnozuje się zespół Cockayne’a?

Rozpoznanie opiera się na objawach klinicznych oraz badaniach genetycznych wykrywających mutacje w genach ERCC6 lub ERCC8. Coraz częściej stosuje się nowoczesne metody, takie jak sekwencjonowanie NGS.

Czy zespół Cockayne’a można wykryć przed urodzeniem?

Tak, jeśli w rodzinie znana jest mutacja, możliwe jest wykonanie diagnostyki prenatalnej lub preimplantacyjnej.

Jak wygląda leczenie zespołu Cockayne’a?

Leczenie polega na opiece wielospecjalistycznej i obejmuje m.in. rehabilitację, wsparcie żywieniowe, leczenie powikłań neurologicznych, okulistycznych i ortopedycznych.

Żywienie w zespole Cockayne'a na przykładzie Ani

Czy dzieci z zespołem Cockayne’a mogą chodzić do szkoły?

W większości przypadków wymagają indywidualnego podejścia edukacyjnego i wsparcia specjalistycznego ze względu na postępujące zaburzenia neurologiczne.

Czy istnieją nowe terapie dla zespołu Cockayne’a?

Trwają badania nad terapiami ukierunkowanymi na stres oksydacyjny, mitochondria oraz mechanizmy naprawy DNA, jednak nie są one jeszcze dostępne w rutynowej praktyce klinicznej.

Jakie leki są przeciwwskazane w zespole Cockayne’a?

Metronidazol jest bezwzględnie przeciwwskazany, ponieważ może prowadzić do ciężkiej, zagrażającej życiu niewydolności wątroby.

Czy zespół Cockayne’a wpływa na rozwój intelektualny?

Tak, choroba prowadzi do postępującej neurodegeneracji, co skutkuje pogorszeniem funkcji poznawczych i niepełnosprawnością intelektualną.

Czy można zapobiec zespołowi Cockayne’a?

Nie można zapobiec chorobie, ale możliwe jest poradnictwo genetyczne oraz diagnostyka prenatalna w rodzinach obciążonych mutacją.

Problemy anestezjologiczne w zespole Cockayne'a

Z powodu niskiej częstości występowania, dotychczas jeszcze nie opracowano zaleceń anestezjologicznych dla pacjentów z zespołem Cockayne'a. Niniejsze informacje pochodzą z opisów przypadków (Khawaja&Tobias, 2017) .

Na co powinien zwrócić uwagę anestezjolog?

trudna (ale możliwa) intubacja z uwagi na warunki anatomiczne (małe usta, mała żuchwa, duże zęby, nagryz pionowy, ograniczenie otwierania ust i ruchomości w stawach skroniowo-żuchwowych) - zapewnić sprzęt do trudnej intubacji, jak prowadnice Bouggie, videolaryngoskop, bronchofiberoskop; może być konieczne zastosowanie mniejszej rurki intubacyjnej niż ta dobrana do wieku (niedorozwój, niskorosłość) i możliwość wystąpienia podgłośniowego zwężenia krtani; procedurę powinien wykonywać doświadczony anestezjolog!
utrudniona wentylacja przez maskę twarzową (maska krtaniowa lub intubacja do rozważenia),
indukcja wziewna: można stosować sewofluran np. na 100% tlenie,
monitorowanie EKG i BIS: rozbieżności między parametrami hemodynamicznymi a głębokością znieczulenia,
unikać podawania leków blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (NMBA) do czasu uzyskania odpowiedniej wentylacji przez maskę
z powodu neurodegeneracji i niedorozwoju OUN oraz związanym z nimi refluksem żołądkowo-przełykowym zaleca się szybką indukcję znieczulenia (RSI) lub wykonanie manewru Sellicka (może okazać się korzystniejszy),
unikanie sukcynylocholiny ze względu na cechy neurologiczne i miopatyczne zespołu oraz możliwość nadmiernej odpowiedzi hiperkaliemicznej,
należy ostrożnie stosować niedepolaryzujące NMBA (rokuronium, wekuronium lub atrakurium), ze względu na możliwość przedłużenia bloku nerwowo-mięśniowego u pacjentów z chorobami nerwowo-mięśniowymi lub hipotonią; istotne monitorowanie poziomu zwiotczenia mięśni oraz zastosowanie sugammadexu w celu odwrócenia blokady nerwowo-mięśniowej wywoływanej przez rokuronium lub wekuronium,
zwrócić uwagę na nadciśnienie tętnicze z podwyższoną reniną (monitorowanie EKG pod kątem niedokrwienia serca, pomiar ciśnienia),
istotna przedoperacyjna ocena czynności nerek, poziomu elektrolitów i stężenia glukozy we krwi (Khawaja&Tobias, 2017),
rozważne przetaczanie płynów, z uwagi na ryzyko hiperwolemii (powolne przetaczanie i dawkowanie płynów wyliczonych jako połowa zapotrzebowania na kilogram masy ciała),
niepodawanie metronidazolu z uwagi na ryzyko spowodowania niewydolności wątroby [3],

🧬 O autorze:

Katarzyna Ziaja – od 2012 roku zajmuje się tematyką chorób rzadkich. Tworzy treści oparte na aktualnej wiedzy medycznej oraz publikacjach naukowych, aby w przystępny sposób wyjaśniać złożone zagadnienia zdrowotne. Więcej informacji: https://chorobyrzadkie.blogspot.com/p/o-nas.html

Źródła:

Afonso-Reis R, Madeira CR, Brito DVC, Nóbrega C. Insights Into Cockayne Syndrome Type B: What Underlies Its Pathogenesis? Aging Cell. 2025 Jul;24(7):e70136. doi: 10.1111/acel.70136. Epub 2025 Jun 19. PMID: 40536083; PMCID: PMC12266758.
Pekhale, K., Tiwari, V., Hussain, M. et al. Cockayne syndrome mice reflect human kidney disease and are defective in de novo NAD biosynthesis. Cell Death Differ 32, 2126–2145 (2025). https://doi.org/10.1038/s41418-025-01522-7
Hafsi W, Saleh HM. Cockayne Syndrome. [Updated 2024 Jan 11]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525998/?utm_source=chatgpt.com
Dollfus H, Laugel V. Cockayne syndrome. Orphanet: https://www.orpha.net/consor/cgi-bin/OC_Exp.php?Expert=191&lng=EN Last update: May 2009 Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne syndrome. Genetics Home Reference: https://ghr.nlm.nih.gov/condition/cockayne-syndrome Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne syndrome. Gene Reviews (Internet): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1342/ Initial Posting: December 28, 2000; Last Update: August 29, 2019. Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne syndrome, type A: https://omim.org/entry/216400 Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne syndrome, type B: https://omim.org/entry/133540 Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne Syndrome Brochure. Share & Care Cockayne Syndrome Network. http://cockaynesyndrome.org/about-cs/ Dostęp z dn. 1.08.2020
Cockayne syndrome. GARD: https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/6122/cockayne-syndrome/cases/30976 Dostęp z dn. 1.08.2020

Ważna informacja:

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.