Choroba Castlemana

Typ naczyniowo-szklisty choroby Castlemana:
from: Surgical Pathology Atlas
Choroba Castlemana to rzadkie zaburzenie limfoproliferacyjne o charakterze łagodnym. Limfoproliferacja oznacza rozrost komórek układu limfatycznego w węzłach chłonnych i w innych częściach ciała. W przypadku choroby Castlemana rozrost ten skutkuje pojawieniem się nienowotworowych guzów. Przebiega w dwóch postaciach: zlokalizowanej (miejscowej) i wieloogniskowej. Choroba jest trudna do rozpoznania, ponieważ jej objawy są niejednorodne. Może bowiem przebiegać bezobjawowo z nieznacznym powiększeniem węzłów chłonnych lub nawet z epizodami znacznego powiększenia węzłów chłonnych z towarzyszącymi objawami ogólnymi.

Synonimy:
  • Angiofollicular ganglionic hyperplasia,
  • Angiofollicular lymph hyperplasia,
  • Castleman disease - CD [1],
  • angiofollicular lymph node hyperplasia,
  • angiomatous lymphoid,
  • Castleman tumor,
  • giant benign lymphoma,
  • giant lymph node hyperplasia,
  • hamartoma of the lymphatics [2].

Postaci i typy choroby Castlemana:
Biorąc pod uwagę liczbę zajętych obszarów ciała, choroba Castlemana może przebiegać w postaci zlokalizowanej (miejscowej) i rozsianej (wieloogniskowej). Ze względu na obraz mikroskopowy, w postaci zlokalizowanej wyróżniamy dwa typy choroby:
- naczyniowo-szklisty (ang. hyaline-vascular type) - około 90% chorych, najczęściej diagnozowana u dzieci i dorosłych [2],
- plazmatyczny (ang. plasma cell type),
a w postaci wieloogniskowej:
- typ plazmoblastyczny (ang. plasmablastic variant),
- typ nieokreślony [3].

Rozpowszechnienie: nieznane [1]. Szacuje się, że w USA z chorobą Castlemana żyje 30.000 osób [2].

Przyczyny
Dokładna przyczyna choroby Castlemana nie jest jeszcze znana. Niektórzy naukowcy  przypuszczają, że to zwiększone wytwarzanie interleukiny-6 (IL-6) może powodować chorobę. Naturalnie IL-6 są wytwarzane przez komórki plazmatyczne w węzłach chłonnych i są odpowiedzialne za koordynowanie zwalczania infekcji przez organizm. Uznaje się, że zwiększony poziom interleukiny 6 może wynikać z mutacji w genie promotora interleukiny 6.
W pewnych przypadkach wieloogniskowej choroby Castlemana przyczyną jest human herpesvirus 8 (HHV-8), czyli ludzki herpesvirus typu 8, określany jako wirus mięsaka Kaposiego (Kaposi's sarcoma-associated herpesvirus, KSHV). KSHV występuje u prawie wszystkich nosicieli ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV) u których rozwinęła się wieloogniskowa choroba Castlemana i u 60% nosicieli wirusa HIV [2].

Objawy i diagnostyka
Do rozrostu węzłów chłonnych dochodzi najczęściej w klatce piersiowej, jamie brzusznej, szyi, dołach pachowych, miednicy i w trzustce [2].
Postać naczyniowo-szklista charakteryzuje się występowaniem pojedynczego guza ulokowanego najczęściej w śródpiersiu bądź w węzłach chłonnych zaotrzewnowych. Guzy mogą pojawić się w tkankach miękkich innych niż węzły chłonne. W tej postaci guzom nie towarzyszą objawy ogólne, zatem przebieg jest bezobjawowy [3]. Jednakże mogą się one pojawić jeśli guzy są duże i położone w newralgicznych miejscach. Przykładowym objawem jest zablokowanie przepływu krwi w żyłach przez uciskający je guz [2].
W typie plazmatyczno-komórkowym wraz z guzami współwystępują systemowe objawy hematologiczno-immunologiczne. Wówczas leczeniem z wyboru jest wycięcie guzów [4].
W typie plazmatycznym powiększeniu węzłów chłonnych towarzyszą gorączki, zmęczenie, senność, nadmierna potliwość, spadek  masy ciała, wysypka, hemoliza (zniszczenie krwinek czerwonych) wiodąca do niedokrwistości hemolitycznej oraz/lub nadmiernie podwyższone poziomu niektórych immunoglobulin, np. hipergammaglobulinemia. Okazjonalnie podobne objawy występować mogą w typie naczyniowo-szklistym postaci wieloogniskowej [2]. W postaci wieloogniskowej można stwierdzić powiększenie wątroby i śledziony, określane jako hepatosplenomegalia [2].

Warto wspomnieć, że postaci wieloogniskowe choroby Castlemana bywają związane z zespołem POEMS. Dyskusyjnym jest stwierdzenie, że choroba może predysponować do "powikłań złośliwych", jak mięsak Kaposiego i chłoniak złośliwy [2].

Diagnostyka różnicowa choroby Castlemana powinna obejmować:
- chorobę Hodgkina,
- chłoniak złośliwy,
- mięsak Kaposiego [2].

Stawiając diagnozę choroby Castlemana, lekarz musi zebrać wnikliwy wywiad, a także zlecić wykonanie różnych badań obrazujących narządy wewnętrzne. Niezbędne są:
- rezonans magnetyczny,
- tomografia komputerowa,
- ultrasonografia (USG),
dzięki którym, lekarz jest w stanie stwierdzić jaka jest struktura i nieprawidłowości w narządach dotkniętych procesem chorobowym. Diagnostykę uzupełnia stwierdzenie podwyższonego poziomu interleukiny 6 we krwi oraz wirusa HHV-8 u osób z postacią wieloogniskową. Ostateczne rozpoznanie stawia się po wyniku z biopsji/wycinka węzła chłonnego [2].

Możliwości leczenia
Leczenie choroby Castlemana jest objawowe. W postaci miejscowej, zajęty węzeł chłonny jest zwykle wycinany podczas operacji chirurgicznej. W niektórych przypadkach skuteczna jest radioterapia.
W wielogniskowej chorobie Castlemana stosowana jest chemioterapia i radioterapia. Stosunkowo młodymi sposobami leczenia jest oddziaływanie na interleukinę 6. Lekiem, którego celem jest opanowanie komórek produkujących interleukinę 6 jest rytuksymab. IL-6 może być także zablokowana przez tokilizumab (Actemra). Istnieje też opcja oczyszczania organizmu z IL-6 preparatem siltuximabu lub CNTO328.
Leczenie wspomagające i podtrzymujące opiera się na przyjmowaniu kortykosteroidów lub dokonaniu autologicznego przeszczepu szpiku kostnego (ten ostatni zwykle w połączeniu choroby Castlemana i zespołu POEMS) [2]. 

Na podstawie:
1. Orphanet; dostęp z dn 25.02.2015 r.
2. NORD; dostęp z dn. 25.02.2015 r.
3. Dupin N, Diss TL, Kellam P, et al. HHV-8 is associated with a plasmablastic variant of Castleman disease that is linked to HHV-8-positive plasmablastic lymphoma. Blood 2000; 95: 1406-12.
4. Keller AR, Hochholzer L, Castleman B. Hyaline-vascular and plasma cell types of giant lymph node hyperplasia of the mediastinum and other locations. Cancer 1972; 29: 670-83.

12 komentarzy:

  1. Dobry pomysł na założenie tego typu bloga. Rzadkie choroby trudniej zdiagnozować, dobrze jest więc mieć świadomość istnienia takich schorzeń.

    OdpowiedzUsuń
  2. Ciekawy blog. Dobrze mieć pojęcie, że istnieją takie choroby. Ciężko je wykryć i można niekiedy się pomylić. Dobry zestaw rzetelnych informacji :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Lekarze tez miewają problemy z określeniem choroby, a jeśli chodzi o guzki, to właściwe nazwanie sprawy po imieniu jest kluczowe w leczeniu.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ciężko jest być alfą i omegą w medycynie. Nie każdy lekarz musi znać się na chorobach rzadkich i ich specyfice. Stąd istotna rola pacjentów i ich rodzin w diagnostyce. Często właśnie oni stają się "Podręcznikiem" na temat danej choroby. Trudno jest by każdy lekarz w swojej praktyce spotkał pacjentów z każdą chorobą rzadką. Jest to niemożliwe. Raz za mało jest takich pacjentów, dwa za mało jest (zainteresowanych) lekarzy.

      Usuń
  4. Witam. Czy u któregoś czytelnika zdiagnozowano Castelmana po badaniu histopatologicznym węzła?

    OdpowiedzUsuń
  5. Tak u mojego synka właśnie potwierdziła się choroba Castelmana.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witam cxy trsfiła Pani z synkiem do lekarza który wie na temat tej choroby i może pomóc? Jeśli tak to bardzo proszę namiary.Z góry dziękuję Pozdrawiam Paulina Narewska

      Usuń
  6. Otrzymałem wynik bad. hist -pat w. chłonnego. Wynik : chłoniak z kom.B , jeszcze nie udałam się do lekarza więc powoli sama staram się rozszyfrować zapiski lekarza badającego. Jest napisane iż ,,przemawia za limfoproliferacją, wymaga uwzględnienia obrazu klinicznego w spektrum różnicowym uwzględnia się marginal zone B-cell lymphoma (extranadal) lub zespół limfoproliferacyjny związany z zaburzeniami odporności (iatrogeny) " Co to oznacza, czy ktoś mógłby mi wszystko wyjaśnić?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To może Pani najpełniej wytłumaczyć lekarz, który skierował na badanie lub też osoba, która wykonuje na codzień badania histopatologiczne

      Usuń
  7. Czy ktoś wie, kto leczy lub gdzie mozna leczyć chorobę Castelmana. Znajoma pilnie potrzebuję pomocy dla córki, którą czeka kolejna operacja, może jest inny sposób leczenia, żeby zmniejszyć guzy, lub spowodowac, aby się nie rozrastały. Proszę o jakąkolwiek pomoc.

    OdpowiedzUsuń
  8. Takie choroby są zwykle leczone przez hematologów, jeżeli dotyczy to dziecka proponuję udać się do najbliższego szpitala uniwersyteckiego do kliniki ( oddziału) hematologii i onkologii dzieci.

    OdpowiedzUsuń
  9. Witam, dzisiaj zostałam zdiagnozowana- po 9 miesiącach badań. Castelman- szukam osób chorych aby podzieliły sie swoim doświadczeniem ze starcia z tą chorobą. Proszę o kontakt castelman@wp.pl

    OdpowiedzUsuń