środa, 29 sierpnia 2012

Choroba Fabry'ego - czyli śmiertelne przegrzewanie się organizmu


W naszym kraju stwierdzono tą chorobę u około 60 ludzi. Jest ona o tyle zagadkowa, ponieważ nie ma jakoś specyficznych objawów. Przecież każdy może być zmęczony, każdego może coś boleć, każdego może łamać na zmianę pogody. Ale czy każdemu z nas może przytrafić się praktycznie zerowe wydzielanie potu? - Nie...

Pewnie niejedna osoba akurat by się cieszyła z tego, że w upały czy też w sytuacjach stresowych się nie poci. Tymczasem gdzieś tam w świecie, żyją ludzie, którzy wręcz modlą się o ochładzającą rosę na swoim ciele. No nie ma sprawiedliwości!

Choroba Fabry'ego należy do lizosomalnych chorób spichrzeniowych z grupy mukopolisacharydoz. Jest zaburzeniem dziedzicznym, polegającym na przekazywaniu wadliwego genu GLA w locus Xq22 kodującym białko enzymu α-galaktozdazy (α-GAL), odpowiedzialnej za usuwanie z organizmu globotriaozyloceramidu (GL-3). Objawy choroby są spowodowane niedoborem lub brakiem α-GAL i wynikają ze spichrzania się GL-3 w lizosomach komórek ciała. Bez wdrożenia leczenia, zgon następuje w wieku 45-50lat, w wyniku przegrzania, zaburzeń pracy serca lub przedwczesnych udarów mózgu. 

Inne nazwy choroby: choroba Anderssona-Fabry'ego, ChAF, Fabry disease, FD, .

Rozpowszechnienie choroby: 1 na 40 000 mężczyzn ma chorobą Fabry'ego, podczas gdy występowanie FD w populacji ogólnej wynosi 1 na 117.000 osób.

Dziedziczenie

Mutacja w genie GLA na chromosomie X, dziedziczona jest w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Jeśli matka jest jego nosicielką, wówczas przekazuje go na statystyczną połowę swoich córek, natomiast każdy z jej synów jest chory. Ojciec zaś będąc chory na Fabry'ego - nie przekaże swoim synom ani nosicielstwa, ani choroby - zatem jedynie wtedy są oni wolni od wady. Niestety obarcza wystąpieniem choroby swoje córki (30%). Zatem rodzina obciążona wadliwym genem, na zawsze "pozostanie wierna" chorobie.

Objawy choroby Fabry'ego 
Spichrzanie się GL-3 w różnych komórkach ciała, w tym naczyń krwionośnych oraz narządów, powoduje silne dolegliwości bólowe, a z czasem nawet drastyczne zwężenie naczyń krwionośnych. Pierwsze objawy choroby Fabry'ego można zaobserwować już u czteroletnich dzieci. Niestety, mija średnio 15 lat od zgłoszenia objawów, do potwierdzenia rozpoznania choroby i wdrożenia właściwego leczenia. To o 15 lat za dużo!

U dzieci najczęściej, jako pierwsze symptomy, zgłaszane są dolegliwości bólowe i zmęczenie. Pojawiają się na ogół na skutek zmian pogodowych, podczas wiatru, deszczu i burz, jak również działania wysokiej bądź niskiej temperatury. Ból i zmęczenie towarzyszy też stanom podgorączkowym, gorączce, przeżyciom stresowym, wyczerpaniu fizycznemy i psychicznemu. Powoduje również nietolerancję wysiłku fizycznego. 
Ból może być tzw. akroparestezją - czyli dyskomfortami w rękach i stopach polegających na odczuwaniu pieczenia, mrowienia, zrywania, łamania itp. Niekiedy też dochodzi do przełomu Fabry'ego objawiającego się parominutowym lub kilkudniowym, nagłym, silnym bólem, o rozdzierającym charakterze, w obrębie rąk i stóp, z promieniowaniem do pozostałych części ciała. Pozostałe objawy sugerujące chorobę w dzieciństwie, to:

- upośledzone pocenie się, po brak potu (anhydroza), co skutkuje przegrzewaniem się organizmu zwłaszcza podczas wysiłku, infekcji z gorączka, ciepłej pogody (zła tolerancja ciepła) - hipertermia; objaw Raynauda;
- obrzęk powiek,
- teleangiektazje na uszach i śluzówce spojówek;
- objawy okulistyczne: częste zwyrodnienie wirowate rogówki (badanie oka w lampie szczelinowej), zaćma, krętość naczyń krwionośnych oka;

Około 20-30. r.ż.:
http://mp.pl
- zmiany skórne, zwane angiokeratoma (wysypka kąpielówkowa), w postaci niebolesnych, czerwono-purpurowych grudek podobne do pieprzyków, a ich średnica waha się od milimetra do kilku; pojawiają się dopiero w okresie dojrzewania, lokalizują się nieopodal pępka, kolan i łokci; grudki te to zmienione naczynia krwionośne wydostające się na powierzchnię skóry, po pewnym czasie odpadają, ale na ich miejscu powstają nowe;
- zaburzenia ze strony układu pokarmowego: bóle po spożyciu posiłku, mdłości, biegunki, z powodu niedokrwienia narządów;
- zaburzenia słuchu: piski, szumy uszne, dzwonienie w uszach, głuchota;
- zaburzenia neurologiczne: zawroty głowy o różnym nasileniu, bóle głowy, wczesne udary mózgu, hipertermia, zła tolerancja ciepła, zaburzenia wydzielania potu.
Około 30-40. r.ż.:
- poważne zaburzenia krążenia z powodu zwężenia światła naczyń krwionośnych, duże ryzyko zawału, udaru lub innego stanu zagrożenia zdrowia i życia; rozwinięcie się następujących chorób: arytmie, wady zastawkowe, powiększenie serca, kardiomiopatie i niewydolność serca
- zaburzenia nerkowe, w wyniku niedokrwienia narządów: białkomocz z tendencją do narastania, hematuria, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęki nóg;
- zaburznia neurologiczne dające mylny obraz SM.

Choroba u kobiet może przebiegać bezobjawowo, jako nosicielstwo lub podobnie jak w przypadku mężczyzn, cechuje ją ciężki przebieg. Mężczyźni prawie zawsze mają pełne objawy choroby Fabry'ego.

Podsumowując, podejrzenie choroby Fabry'ego powinno się nasunąć na myśl, jeśli zaobserwujemy u pacjenta:

  • palący ból w rękach i stopach 
  • nietolerancja temperatury
  • fioletowo-czerwoną wysypkę w okolicy brzucha (angiokerotoma)
  • zwyrodnienie wirowate rogówki (Corneal whorling)
  • epizodyczny silny ból w rękach i nogach (przełom fabry'ego, Fabry crisis)

Diagnostyka laboratoryjna: zbadanie aktywności α-galaktozydazy, choć nie są przydatne w przypadku kobiet. Najlepiej wykonać badania genetyczne i identyfikować nosicielki.

Leczenie choroby
Stosowanie leków enzymatycznych, które odwracają spichrzanie, a także nagromadzenie GL-3  z poprzednich lat. Jest to uzyskana drogą inżynierii genetycznej α-galaktozydazy A, podawany we wlewach dożylnych:

agalzydaza beta (Fabrazyme-Genzyme)
- agalzydaza alfa (Replagal-TKT)


Dzięki tym lekom, zmiany mogą się cofnąć jeśli nie doszło do trwałych uszkodzeń narządów. Koszt rocznej terapii wynosi około 300 000 dolarów amerykańskich. Obydwa leki są zarejestrowane w Polsce, jednak nie refundowane. Chorzy najczęściej muszą je kupić sami, albo mieć szczęście i załapać się na program lekowy sponsorowany przez producenta leku. Jeżeli istnieją wskazania, w przebiegu choroby Fabry'ego stosuje się także preparaty przeciwzakrzepowe. Nieleczenie FD wiedzie do uszkodzenia wielu narządów i przedwczesnego zgonu. Ważna jest również edukacja z zakresu planowania rodziny.



7 komentarzy:

  1. CHOROBA FABRIEGO JEST BARDZO CIĘZKĄ CHOROBA WŁAŚNIE U MNIE W RODZINIE JEST TA CHOROBA 2 BRACI JUŻ NA NIĄ ZMARŁO

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. faktycznie to straszna choroba... i wszystko zależy od genów...

      Usuń
  2. Jeden z lepszych opisów mojej choroby.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję. Na bieżąco dokonuję aktualizacji :) Jeśli są jakieś sugestie - chętnie się zastosuję :)

      Usuń
  3. już trzech braci zmarło na tą ciężką chorobę jest to ciężko zrozumieć

    OdpowiedzUsuń
  4. Moje 2,5 letnie dziecko właśnie oczekuje na wynik badania, bardzo się boję...

    OdpowiedzUsuń