środa, 29 sierpnia 2012

Choroba Fabry'ego - czyli śmiertelne przegrzewanie się organizmu

W naszym kraju stwierdzono tą chorobę u około 60 ludzi. Jest ona o tyle zagadkowa, ponieważ nie ma jakoś specyficznych objawów. Przecież każdy może być zmęczony, każdego może coś boleć, każdego może łamać na zmianę pogody. Ale czy każdemu z nas może przytrafić się praktycznie zerowe wydzielanie potu? - Nie...

Pewnie niejedna osoba akurat by się cieszyła z tego, że w upały czy też w sytuacjach stresowych się nie poci. Tymczasem gdzieś tam w świecie, żyją ludzie, którzy wręcz modlą się o ochładzającą rosę na swoim ciele. No nie ma sprawiedliwości!

Choroba Fabry'ego należy do lizosomalnych chorób spichrzeniowych z grupy mukopolisacharydoz. Jest zaburzeniem dziedzicznym, polegającym na przekazywaniu wadliwego genu GLA w locus Xq22 kodującym białko enzymu α-galaktozdazy (α-GAL), odpowiedzialnej za usuwanie z organizmu globotriaozyloceramidu (GL-3). Objawy choroby są spowodowane niedoborem lub brakiem α-GAL i wynikają ze spichrzania się GL-3 w lizosomach komórek ciała. Bez wdrożenia leczenia, zgon następuje w wieku 45-50lat, w wyniku przegrzania, zaburzeń pracy serca lub przedwczesnych udarów mózgu. 

Inne nazwy choroby: choroba Anderssona-Fabry'ego, ChAF, Fabry disease, FD, .

Rozpowszechnienie choroby: 1 na 40 000 mężczyzn ma chorobą Fabry'ego, podczas gdy występowanie FD w populacji ogólnej wynosi 1 na 117.000 osób.

Dziedziczenie

Mutacja w genie GLA na chromosomie X, dziedziczona jest w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Jeśli matka jest chora, wówczas przekazuje mutację w genie GLA na statystyczną połowę swoich córek i synów. Ojciec cierpiący z powodu choroby Fabry'ego nie przekaże mutacji na żadnego ze swoich synów. Niestety obarcza wystąpieniem choroby wszystkie swoje córki. Zatem rodzina obciążona wadliwym genem, na zawsze "pozostanie wierna" chorobie.

Objawy choroby Fabry'ego 
Spichrzanie się GL-3 w różnych komórkach ciała, w tym naczyń krwionośnych oraz narządów, powoduje silne dolegliwości bólowe, a z czasem nawet drastyczne zwężenie naczyń krwionośnych. Pierwsze objawy choroby Fabry'ego można zaobserwować już u czteroletnich dzieci. Niestety, mija średnio 15 lat od zgłoszenia objawów, do potwierdzenia rozpoznania choroby i wdrożenia właściwego leczenia. To o 15 lat za dużo!

U dzieci najczęściej, jako pierwsze symptomy, zgłaszane są dolegliwości bólowe i zmęczenie. Pojawiają się na ogół na skutek zmian pogodowych, podczas wiatru, deszczu i burz, jak również działania wysokiej bądź niskiej temperatury. Ból i zmęczenie towarzyszy też stanom podgorączkowym, gorączce, przeżyciom stresowym, wyczerpaniu fizycznemy i psychicznemu. Powoduje również nietolerancję wysiłku fizycznego. 
Ból może być tzw. akroparestezją - czyli dyskomfortami w rękach i stopach polegających na odczuwaniu pieczenia, mrowienia, zrywania, łamania itp. Niekiedy też dochodzi do przełomu Fabry'ego objawiającego się parominutowym lub kilkudniowym, nagłym, silnym bólem, o rozdzierającym charakterze, w obrębie rąk i stóp, z promieniowaniem do pozostałych części ciała. Pozostałe objawy sugerujące chorobę w dzieciństwie, to:

- upośledzone pocenie się, po brak potu (anhydroza), co skutkuje przegrzewaniem się organizmu zwłaszcza podczas wysiłku, infekcji z gorączka, ciepłej pogody (zła tolerancja ciepła) - hipertermia; objaw Raynauda;
- obrzęk powiek,
- teleangiektazje na uszach i śluzówce spojówek;
- objawy okulistyczne: częste zwyrodnienie wirowate rogówki (badanie oka w lampie szczelinowej), zaćma, krętość naczyń krwionośnych oka;

Około 20-30. r.ż.:
http://mp.pl
- zmiany skórne, zwane angiokeratoma (wysypka kąpielówkowa), w postaci niebolesnych, czerwono-purpurowych grudek podobne do pieprzyków, a ich średnica waha się od milimetra do kilku; pojawiają się dopiero w okresie dojrzewania, lokalizują się nieopodal pępka, kolan i łokci; grudki te to zmienione naczynia krwionośne wydostające się na powierzchnię skóry, po pewnym czasie odpadają, ale na ich miejscu powstają nowe;
- zaburzenia ze strony układu pokarmowego: bóle po spożyciu posiłku, mdłości, biegunki, z powodu niedokrwienia narządów;
- zaburzenia słuchu: piski, szumy uszne, dzwonienie w uszach, głuchota;
- zaburzenia neurologiczne: zawroty głowy o różnym nasileniu, bóle głowy, wczesne udary mózgu, hipertermia, zła tolerancja ciepła, zaburzenia wydzielania potu.
Około 30-40. r.ż.:
- poważne zaburzenia krążenia z powodu zwężenia światła naczyń krwionośnych, duże ryzyko zawału, udaru lub innego stanu zagrożenia zdrowia i życia; rozwinięcie się następujących chorób: arytmie, wady zastawkowe, powiększenie serca, kardiomiopatie i niewydolność serca
- zaburzenia nerkowe, w wyniku niedokrwienia narządów: białkomocz z tendencją do narastania, hematuria, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęki nóg;
- zaburznia neurologiczne dające mylny obraz SM.

Choroba u kobiet może przebiegać bezobjawowo, jako nosicielstwo lub podobnie jak w przypadku mężczyzn, cechuje ją ciężki przebieg. Mężczyźni prawie zawsze mają pełne objawy choroby Fabry'ego.

Podsumowując, podejrzenie choroby Fabry'ego powinno się nasunąć na myśl, jeśli zaobserwujemy u pacjenta:

  • palący ból w rękach i stopach 
  • nietolerancja temperatury
  • fioletowo-czerwoną wysypkę w okolicy brzucha (angiokerotoma)
  • zwyrodnienie wirowate rogówki (Corneal whorling)
  • epizodyczny silny ból w rękach i nogach (przełom fabry'ego, Fabry crisis)

Diagnostyka laboratoryjna: zbadanie aktywności α-galaktozydazy, choć nie są przydatne w przypadku kobiet. Najlepiej wykonać badania genetyczne i identyfikować nosicielki.

Leczenie choroby
Stosowanie leków enzymatycznych, które odwracają spichrzanie, a także nagromadzenie GL-3  z poprzednich lat. Jest to uzyskana drogą inżynierii genetycznej α-galaktozydazy A, podawany we wlewach dożylnych:

agalzydaza beta (Fabrazyme-Genzyme)
- agalzydaza alfa (Replagal-TKT)

 

Dzięki tym lekom, zmiany mogą się cofnąć jeśli nie doszło do trwałych uszkodzeń narządów. Koszt rocznej terapii wynosi około 300 000 dolarów amerykańskich. Obydwa leki są zarejestrowane w Polsce, jednak nie refundowane. Chorzy najczęściej muszą je kupić sami, albo mieć szczęście i załapać się na program lekowy sponsorowany przez producenta leku. Jeżeli istnieją wskazania, w przebiegu choroby Fabry'ego stosuje się także preparaty przeciwzakrzepowe. Nieleczenie FD wiedzie do uszkodzenia wielu narządów i przedwczesnego zgonu. Ważna jest również edukacja z zakresu planowania rodziny.



7 komentarzy:

  1. CHOROBA FABRIEGO JEST BARDZO CIĘZKĄ CHOROBA WŁAŚNIE U MNIE W RODZINIE JEST TA CHOROBA 2 BRACI JUŻ NA NIĄ ZMARŁO

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. faktycznie to straszna choroba... i wszystko zależy od genów...

      Usuń
  2. Jeden z lepszych opisów mojej choroby.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję. Na bieżąco dokonuję aktualizacji :) Jeśli są jakieś sugestie - chętnie się zastosuję :)

      Usuń
  3. już trzech braci zmarło na tą ciężką chorobę jest to ciężko zrozumieć

    OdpowiedzUsuń
  4. Moje 2,5 letnie dziecko właśnie oczekuje na wynik badania, bardzo się boję...

    OdpowiedzUsuń