środa, 19 grudnia 2012

Deficyt LCHAD - rzadka mutacja genetyczna, częsta na... Kaszubach!

Kaszuby to malowniczy region Polski północnej. Chyba wszyscy kojarzą je z jeziorami, soczystą zielenią i niepowtarzalnymi haftami, będącymi wyrazem niebanalnego artyzmu. Haftami są przystrojone m.in. stroje kaszubskie. Niedawno się dowiedziałam, że oryginalne powinny mieć siedem kolorów, będących barwami regionalnymi: kolor chabrowy, odzwierciedlający piękne jeziora kaszubskie;  niebieski jak niebo nad Kaszubami; granatowy jak głębia morza; żółty jak łany zbóż na polach; zielony jak lasy pełne zwierzyny; czerwony jak krew, którą Kaszub gotów jest przelać za obronę ojczyzny, zaś czarny jak kaszubska ziemia na polu…

Kaszuby, oprócz tak niepowtarzalnych okoliczności przyrody i bogactwa kulturowego, są również naznaczone pewnym rzadkim zjawiskiem genetycznym, mianowicie mutacją genu HADHA. W badaniach populacyjnych przeprowadzonych przez ówczesną Akademię Medyczną w Gdańsku, uzyskano wyniki, z których wywnioskowano, że Kaszuby są regionem o zwiększonej częstotliwości występowania tej mutacji (trójkąt Żukowo-Kartuzy-Kościerzyna). W naszym kraju na rok 2011, opisano 65 dzieci z deficytem LCHAD (61 rodzin). Warto wiedzieć, że defekt dotyczy też mieszkańców pozostałych krajów nadbałtyckich i sporadycznie innych (Turcja, Australia, Hiszpania, Wielka Brytania, Portugalia, Austria).

Deficyt LCHAD należy do jednych z częściej występujących w Polsce, zaburzeń mitochondrialnego utleniania (oksydacji) kwasów tłuszczowych, które zaś należą do wrodzonych wad metabolizmu. Bywa rozpoznawalny dopiero wtedy, gdy jest już za późno na odratowanie dziecka. Objawy są obarczone wysoką śmiertelnością i nie są jednoznaczne, chyba że… dziecko ma kaszubskie korzenie...

Inne nazwy choroby: LCHAD deficiency, LCHAD, Deficyt LCHAD, Niedobór dehydrogenazy długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, Niedobór dehydrogenazy 3-hydroksyacylo-koenzymu A długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, niedobór LCHAD, long-chain 3-hydroxyacyl-coenzyme A dehydrogenase deficiency, klątwa kaszubska

Rozpowszechnienie: 1-9 / 100 000 (na świecie), 1:62 000 (populacja fińska).

W Polsce trwają badania populacyjne w celu określenia rozpowszechnienia deficytu, jak również jego „korzeni”. Być może choroba wywodzi się właśnie z Kaszub. Wyniki badań mogą mieć szczególne znaczenie przy określaniu celowości wprowadzenia testu molekularnego jako badania przesiewowego noworodków na ziemiach kaszubskich. Pozwoli to na szybkie wykrywanie choroby (diagnostyka przedobjawowa), jej nosicieli (także ich rozłożenia na terenie całej Polski) i umożliwi efektywne leczenie.



Przyczyny i dziedziczenie: autosomalne recesywne.

***Sprawdź w SŁOWNIKU pojęcia: allel, egzon i transwersja

Dotychczas u większości zdiagnozowanych pacjentów z deficytem LCHAD, obserwuje się transwersję G1528C w egzonie 15 przynajmniej na jednym allelu genu HADHA (65-95% uszkodzonych alleli).

Gen HADHA, koduje enzym zwany dehydrogenazą 3-hydroksyacylo-koenzymem A długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (skrótem: LCHAD). Mutacja powoduje zaburzenia przemiany tłuszczów.

Jeśli chodzi o białko o aktywności 3-hydroksyacylo-CoA długołańcuchowych kwasów
tłuszczowych, to jest ono częścią mitochondrialnego białka trójfunkcyjnegoMTP, związanego z wewnętrzną błoną mitochondrialną, które katalizuje (wywołuje lub przyśpiesza) trzy kolejne reakcje w procesie beta-oksydacji (utleniania) kwasów tłuszczowych. Przypominamy, że mitochondrium to struktura komórkowa – organellum komórkowe, w którym zachodzi oddychanie komórkowe. Mitochondrium w dużym uproszczeniu to „płuca” komórki. Powstaje w nich ATP (adenozynotrifosforan) – czyli energia dla komórki; mitochondria odgrywają też rolę w innych procesach, jak np. rozwój komórki, jej specjalizacja, czy śmierć i kontrola tzw. cyklu komórkowego (sekwencja zdarzeń, prowadząca do podziału komórki).

Ryzyko kolejnego urodzenia kolejnego dziecka u rodziców, którzy są nosicielami wadliwego genu, wynosi 25%.

Objawy i rozpoznanie
Do ujawnienia się objawów dochodzi zwykle w okresie niemowlęcym (ale również w okresie wczesnego dzieciństwa, jednak rzadziej). Obserwuje się wówczas ataki hipoglikemii (obniżenia poziomu glukozy we krwi), spowodowanych:

- długotrwałym głodzeniem,

- wysiłkiem fizycznym,

- infekcją.

Do typowych objawów, zalicza się: 

- niechęć do ssania,
- słabe napięcie mięśni (hipotonia mięśni),
- hepatopatię (uszkodzenie wątroby, niewydolność) z zespołem Reye’a,
- kardiomiopatię (uszkodzenie serca) z zaburzeniami rytmu serca (tzw. arytmie),
- miopatię (uszkodzenie mięśni),
- postępujące zwyrodnienie barwnikowe siatkówki (retinitis pigmentosa),
- polineuropatię obwodową (uszkodzenie nerwów obwodowych, z zaburzeniami czucia). 

Hipoglikemia jest niebezpieczna dla układu nerwowego dzieci, bowiem "paliwem" mózgu są węglowodany. Ich brak - utrudnia prawidłowe funkcjonowanie OUN. W chwili głodzenia, infekcji dochodzi też do obniżenia poziomu glukozy we krwi. Wówczas z wątroby wydzielany jest glukagon (zmagazynowana glukoza). Taka częsta nadaktywność wątroby, może negatywnie wpłynąć na ten narząd.

Badanie molekularne deficytu LCHAD >> tutaj
Polega na analizie sekwencji genu HADHA. Do badania pobiera się materiał DNA: krew i wymaz z policzka, na wyniki czekamy 3-4 tygodnie. Badanie kosztuje od 200-300zł.

Diagnostyka prenatalna: biopsja kosmówki i amniopunkcja genetyczna

Leczenie:
- dietetyczne,
- unikanie głodzenia,
- w razie złego samopoczucia – podanie doustne glukozy lub kroplowego wlewu dożylnego z glukozą.

Opracowano na podstawie:

Ilustracja: www.e-kaszuby.pl 


 
Informacja dla Rodziców dzieci z deficytem LCHAD!!!!!

Jestem neurlogopedą klinicznym. Poszukuję informacji na temat możliwości terapii dzieci obarczonych tym rozpoznaniem.

Proszę o skontaktowanie się ze mną Rodziców Dzieci chorych na tę chorobę metaboliczną.

Podaję mój nr tel. 601214475
adresy mailowe:
mnawrocka@onet.eu
nl.gabinet@gmail.com
www.neurologopeda-wroc.pl

Małgorzata Nawrocka