Naprzemienna hemiplegia dziecięca - AHC

Choroby rzadkie są specyficznymi jednostkami chorobowymi, bowiem z uwagi na ich unikatowość, a także niewielką liczbę osób nimi obciążonych istnieją niewielkie szanse na to, że zostaną oni zbadani przez większą liczbę lekarzy. W związku z tym wiele chorób pozostaje nieznanych w świecie medycznym. Taką właśnie chorobą jest AHC (ang. alternating hemiplegia of childhood), czyli naprzemienna hemiplegia dziecięca, często mylona z padaczką lekooporną, ciężkimi migrenami i mózgowym porażeniem dziecięcym. Istnieje nawet przekonanie, że wiele osób z padaczką lekooporną może cierpieć właśnie z powodu AHC...

Inne nazwy choroby
W Polsce naprzemienna hemiplegia dziecięca występuje pod różnymi nazwami jak:
- napadowe naprzemienne porażenie połowiczne
- naprzemienne porażenie dziecięce
- porażenie połowiczne naprzemienne
- dziecięcy naprzemienny niedowład połowiczy.
- napadowa zmienna hemiplegia
- naprzemienne niedowłady połowicze
- naprzemienne porażenie połowicze
- połowicze naprzemienne niedowłady wieku dziecięcego
- naprzemienna hemiplegia dziecięca

Częstość występowania: 1 : 1000 000. Może być jednak zaniżona z powodu nieznajomości choroby i częstych błędnych diagnoz.

Przyczyny i dziedziczenie
W większości przypadków u chorych obserwuje się mutacje de novo w genie ATP1A3. Powodują one spadek aktywności ATP-azy, czyli enzymu odpowiedzialnego za transport jonów sodu i potasu przez błonę komórkową komórek nerwowych. Jony te warunkują prawidłowe przekazywanie impulsów nerwowych, a tym samym funkcjonowanie układu nerwowego.

Zapisy neurofizjologiczne ukazują zaburzenia w krążeniu w obrębie pnia mózgu. Badanie FDG-PET (specjalny rodzaj tomografii komputerowej) w okresie międzynapadowym wykazało niski metabolizm glukozy w płatach czołowych i skorupie (jedna ze struktur anatomicznych zaliczanych do jąder podstawnych mózgu) z prawidłowym metabolizmem w pniu mózgu, co mogłoby wyjaśnić postępujące objawy neurologiczne AHC. Natomiast badania sekcyjne zmarłych chorych ujawniły nieprawidłowości w mięśniach gładkich naczyń, co może tłumaczyć zaburzenia czynnościowe małych naczyń krwionośnych powodujących przejściowe zaburzenia w mózgu. 

Ataki występujące w AHC i rodzinnej migrenie hemiplegicznej (FHM) są klinicznie podobne, ale nie takie same, nasuwające pytanie o kanałopatię jako podstawową dysfunkcję obu tych stanów. Migrena hemiplegiczna wiąże się z kilkoma genami transportu jonów w tym SCN1A; CACNA1A i ATP1A2. 

Naprzemienna hemiplegia dziecięca w rzadkich rodzinnych przypadkach została zgłoszona jako związana z mutacjami w CACNA1A i ATP1A2. Jednakże w większości przypadków AHC nie ma historii rodzinnej, czyli nikt wcześniej nie chorował i nie jest to schorzenie przekazywane z pokolenia na pokolenie (chyba, że rodzicem była osoba chora na AHC, wówczas istnieje 75-procentowe ryzyko urodzenia dziecka z naprzemienną hemiplagią dziecięcą). Tło rodzinne obserwuje się w przypadku migreny hemiplegicznej. 

Objawy i przebieg
Naprzemienna hemiplegia dziecięca jest schorzeniem charakteryzującym się:
- nawracającymi niedowładami połowiczymi, które mogą obejmować lewą lub prawą, a także jednocześnie obydwie strony ciała (paraliże z zachowaniem przytomności),
- zaburzenia ruchów oczu,
- zaburzenia ruchowe i postępujące opóźnienie rozwoju psychomotorycznego.
Ponadto mogą wystąpić zaburzenia mowy, dystonia (mimowolne ruchy skręcania i wyginania części ciała, które może prowadzić do przyjęcia charakterystycznej postawy dystonicznej), a także choreo-atetoza (krótkotrwałe, niezależne od naszej woli ruchy śrubowe/skręcające kończyn i twarzy). Diagnoza AHC była często stawiana z dużym opóźnieniem, a pierwotne diagnozy nierzadko były nieprawidłowe. Konieczne jest przeprowadzenie szerokiej diagnostyki różnicowej.

Cechy napadów naprzemiennej hemiplegii dziecięcej:
- początkowo zaburzenia oczne, jak oczopląs, zez rozbieżny i zbieżny lub dystonia u większości chorych przed 3 miesiącem życia
- połowiczy paraliż (dziecko np. przez dłuższy czas bawi się jedną rączką, rusza tylko jedną nóżką bądź też wcale się nie porusza) lub kwadriplegia (niedowład wszystkich kończyn) z zachowaną świadomością; hemiplegia występuje u połowy przebadanych pacjentów po ukończeniu 6. miesiąca życia jako paraliż wiotki, ze zniesionymi odruchami (z arefleksją)
- objawy mogą trwać kilka minut, godzin lub dni
- w czasie snu ustępują objawy ataku naprzemiennej hemiplegii dziecięcej (jeśli po 10-20 min po obudzeniu się objawy nawracają - wówczas prawdopodobnie to ten sam atak)
- niektóre dzieci  zgłaszają bóle głowy w trakcie ataku lub niezależnie od nich.

Czynniki wywołujące napady AHC
- stres, emocje pozytywne (radość) i negatywne (smutek, zdenerwowanie, złość)
- wysoka temperatura otoczenia
- duże różnice temperatur (dziecko wybiega z ciepłego domu na mróz)
- ekspozycja na wodę (widok wody np. jeziora, morza, czasem basenu kąpielowego, wody w wannie podczas kąpieli; zabawa w dużym zbiorniku wodnym np. jezioro, basen kąpielowy)
- wysiłek fizyczny (ćwiczenia, biegi, kołysanie na rękach, huśtanie na huśtawce)
- lampy fluorescencyjne, zmienne, migoczące światło, telewizja, dyskoteka
- zmiany pogody (zapowiadająca się burza)
- żywność (czekolada, barwniki żywności)
- zapachy perfum, chemikaliów (proszek do prania, detergenty).


Diagnostyka
AHC nie ma opracowanej jednej, konkretnej procedury diagnostycznej. Diagnoza była dotychczas stawiana na podstawie objawów klinicznych i poprzez wykluczenie wchodzących w rachubę schorzeń, które mają opracowane schematy diagnostyczne.

 EEG, czyli elektroencefalogram (zapis nietypowy, nieprawidłowy, ale niepadaczkowy; ale w pewnej grupie chorych padaczka jest chorobą towarzyszącą AHC)

Diagnostyka obejmuje tomografię rezonansu magnetycznego (MRI), angiografię rezonansu magnetycznego (MRA) oraz spektroskopię rezonansu magnetycznego w celu wykluczenia nieprawidłowości strukturalnych (dotyczących budowy), naczyniowych i zaburzeń metabolicznych, takich jak miopatia mitochondrialna, encefalopatia, kwasica mleczanowa oraz udaru mózgu (MELAS) i niedobór dehydrogenazy pirogronianowej.

Postępowanie diagnostyczne może też uwzględniać:
- badania przesiewowe kwasów organicznych w moczu,
- ilościowych surowicy krwi (morfologia) i płynu mózgowo-rdzeniowego,
- badania nadkrzepliwości,
- OB - odczyn Biernackiego,
- oznaczenie transferyny metodą elektroogniskowania,
- badania genetyczne.

Kryteria diagnostyczne:
1. Początek przed 18 miesiącem życia (diagnoza w późniejszym okresie może przemawiać za RDP - czyli dystonia-parkinsonizm o nagłym początku).
2. Powtarzające się napady porażenia połowicznego obejmujące obie strony.
3. Występowanie quadriplegi jako oddzielnych napadów lub uogólnienia napadów hemiplegicznych.
4. Ulga od objawów podczas snu.
5. Inne objawy napadowe: okresy dystonii, nieprawidłowości okoruchowe lub inne objawy gałkoruchowe, objawy autonomiczne związane z napadami hemiplegii lub występujące niezależnie.
6. Dowody na opóźnienie rozwoju lub objawy neurologiczne takie jak choreo-ataksja, ataksja i dystonia.

Diagnostyka różnicowa
Ze względu na różnorodność objawów AHC może zachodzić potrzeba wykluczenia następujących chorób, które swoim przebiegiem przypominają naprzemienną hemiplegię dziecięcą:
- padaczka
- MPD, czyli mózgowe porażenie dziecięce
- zespół Segawy
- młodzieńczy parkinsonizm
- choroba Huntingtona.

Możliwości terapeutyczne
Możliwości leczenia AHC są niezwykle ograniczone. Leczenie AHC obejmuje wyeliminowanie czynników ryzyka napadów, ułatwienie zasypiania oraz pierwszą pomoc w razie napadów. Niektórzy zalecali doustne stosowanie midazolamu w celu przerywania bądź łagodzenia ataków (jednak nie na dłuższy czas) lub diazepamu doodbytyniczo w celu uzyskania szybkiej sedacji.

Zaleca się także długotrwałe leczenie lekiem należącym do grupy blokerów kanałów wapniowych - najczęściej jest to flunaryzyna w dawce 5 do 20 mg dziennie, która u około 50-70% przypadków zmniejsza częstość występowania i nasilenie napadów, ale nie likwiduje całkowicie ich występowania. Inne proponowane metody obejmowały przyjmowanie beta-adrenolityków, leków przeciwpadaczkowymi i innych, jak chloralhydrat, metysergid, amantadyna, arypiprazolem i haloperidol, ale nie są one często stosowane.

Nie wiadomo, czy leki te mogą sprzyjać poprawie uczenia się, ale wiadomo, że ich stosowanie zmniejsza częstość i intensywność napadów, poprawiając przez to jakość życia. Zanotowano, że ponad połowa dzieci będzie miała epilepsję z różnymi napadami. Z powodu małej wiedzy na temat choroby i braku świadomości w środowiskach medycznych - konieczna jest edukacja z zakresu chorób rzadkich.

Kontakt ze Stowarzyszeniem na rzecz osób z AHC
Poszukujemy rodzin dotkniętych problemem tej choroby. Na dzień dzisiejszy jest nas 11 rodzin. Powołane jesienią stowarzyszenie na rzecz osób z AHC czeka na rejestrację w KRS.
Jeśli w Waszej rodzinie lub wśród znajomych jest pacjent z taką lub podobnie brzmiącą diagnozą, a także z inną diagnozą, ale pasującą symptomatyką, prosimy o kontakt na mail ahc-pl@gazeta.pl



WEJŚCIE >> TUTAJ

FORUM CHORYCH NA AHC >> TUTAJ
Na podstawie:
  1. Tenney J.R., Schapiro M. B.: Child Neurology: Alternating hemiplegia of childhood. Neurology April 6, 2010 vol. 74 no. 14 e57-e59
  2. Heinzen E. L.et al.: De novo mutations in ATP1A3 cause alternating hemiplegia of childhood. Nature Genetics 44, 1030–1034 (2012)
  3. Rosewich H.et al.: Heterozygous de-novo mutations in ATP1A3 in patients with alternating hemiplegia of childhood: a whole-exome sequencing gene-identification study. The Lancet Neurology, Volume 11, Issue 9, Pages 764 - 773, September 2012
  4. Bourgeois M, Aicardi J, Goutieres F. Alternating hemiplegia of childhood. J Pediatr 1993;122:673–679.[summary]

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz